Bestellen
Marcel Poorthuis en Theo Salemink

Van harem tot fitna

Beeldvorming van de islam in Nederland 1848-2010

Van harem tot fitna

Harem en fitna: tussen die twee uitersten lijkt het beeld dat de meeste Nederlanders van de islam en van moslims hebben zich te bewegen. De tijd dat gastarbeiders hier verwelkomd werden om ‘het vuile werk’ te doen en dat zij vooral als arme, uitgebuite sloebers werden gezien, en niet als moslims, ligt feitelijk niet ver achter ons, maar lijkt eeuwen geleden. Sinds de bijna idyllische jaren zeventig, toen de droom van een maakbare, multiculturele samenleving hoogtij vierde, is de wereld onherkenbaar veranderd. Het communisme is ingestort, de islam heeft definitief een plaats gekregen in de westerse wereld, de multiculturele samenleving is ‘mislukt’, en ook het rustige Nederland heeft, zo zegt men, na een aantal politieke moorden zijn onschuld verloren. En de populistische politicus Geert Wilders suggereert dat er een islamitisch spook door Europa waart.

De islam is niet meer ver van ons bed, zoals vroeger voor de poorten van Wenen of in verre kolonies, maar bevindt zich in het hart van Europa. Velen voelen zich bedreigd, zijn bevreesd voor aanslagen of de invoering van de sjaria en storen zich aan de hoofddoeken in het straatbeeld.

Opmerkelijk is dat 'beelden' over de islam uit het verleden een belangrijke rol spelen, zo laat dit nieuwe boek Van harem tot fitna zien. In de loop van de eeuwen heeft de islam in de Nederlandse beeldvorming allerlei gedaanten aangenomen; er is sprake geweest van duivels heidendom, ketterse religie, achterlijke moslims, een zinnelijke profeet, maar ook van 'sporen van goddelijk licht' en 'kinderen van Abraham', met wie een dialoog tot stand moet komen of die zich zelfs via een eigen zuil moeten emanciperen. Zo is er ook een traditie van een exotische en erotische verbeelding van de islam geweest, geïnspireerd door Duizend-en-één-nacht: viriele Arabieren, romantische soeks en verleidelijke haremvrouwen. Vanaf de jaren '90 zien we een nieuw, angstaanjagend beeld van de islam opdoemen. Een politiek anti-islamisme ontvouwt zich, dat waarschuwt voor een islamisering van Nederland en de islam aanduidt als fascisme. Een nieuwe nationale 'identiteit' wordt geconstrueerd. Islamitische Nederlanders vallen buiten deze nieuwe nationale identiteit. Zij worden tot 'vreemden' gestileerd.

 

In Van harem tot fitna, dat de periode van 1848 tot 2010 beslaat, wordt deze hele complexe geschiedenis in kaart gebracht. Nauwgezet en gedetailleerd analyseren de auteurs de beeldvorming over de islam zoals die zich in anderhalve eeuw in diverse kringen (katholieken, protestanten, humanisten, liberalen) heeft ontwikkeld. Welke beelden bestaan er in Nederland over de islam? Wanneer zijn ze ontstaan; welke beelden zijn juist verdwenen? En welke beelden worden gerecycled? En wat zeggen de beelden over de strijd van oude en nieuwe Nederlanders om te komen tot een nieuwe identiteit in een snel veranderende samenleving?

 

Van harem tot fitna kan met zijn nauwgezette en diepgravende analyses een stevige bijdrage leveren aan de verheldering van het maatschappelijk debat.

Van harem tot fitna vormt het derde deel van een drieluik over de beelden van ‘anderen’ in Nederland. Eerder verschenen Een donkere spiegel (2006), over beeldvorming door Nederlanders van het jodendom, en Lotus in de Lage Landen (2009) over beeldvorming door Nederlanders van oosterse religies, met name het boeddhisme. Dit laatste boek werd bekroond met de Gouden erepenning van het Teylers Genootschap.

 

'Van harem tot fitna is een indrukwekkend onderzoek over de vraag hoe er in Nederland vanaf 1848 tot 2010 is gedacht over de islam. Theoloog Marcel Poorthuis en historicus Theo Salemink verschaffen een boeiend "breedbeeld", met daarin veel scherptediepte, van de veranderlijke visies op de islam. Discussies en percepties in zowel het levensbeschouwelijke, als het maatschappelijke domein worden op de voet gevolgd. Eindelijk een boek dat de discussies in perspectief plaatst, ordent en vergelijkt.'

– bruggenbouwers.com

 

'Een grondig werk dat veel van de culturele gevoeligheden rond de islam blootlegt en uitstekende historische en maatschappelijke analyses geeft.'

Zicht

 

'De verdienste van dit boek is vooral de inventarisatie en registratie van anderhalve eeuw. Geen geringe prestatie. Het is nuttig en belangrijk dat een dergelijk overzicht is samengesteld.'

– Anton Wessels in Ophef

 

'Voor elke geïnteresseerde in de islam in Nederland is de aanschaf van dit boek verplicht.’

– ZemZem

 

In februari was Van harem tot fitna 'boek van de maand' in Historisch Nieuwsblad. 'Een rijk boek', aldus recensent Jos Palm.

 

 

Een donkere spiegel is in de pers zeer lovend besproken:

‘Een leerzaam boek.’
– de Volkskrant

‘Generaties lezers zullen hier nog plezier van hebben. (...) Alles wat iemand mogelijkerwijs ooit zou willen weten staat erin.’
– Nieuw Israëlietisch Weekblad

‘Een zeer gedegen studie.’
– De Gelderlander

‘De auteurs slagen erin door hun betoog en hun schrijfstijl de lezer te blijven boeien. De heldere inhoudsopgave en het register achterin het boek verhogen de bruikbaarheid ervan. Een absolute aanrader.’
– rkkerk.nl

 

Prof. dr. Marcel Poorthuis (1955), theoloog, en dr. Theo Salemink (1946), theoloog en historicus, zijn verbonden aan de Tilburg School of Catholic Theology (tst), van de universiteit van Tilburg.

  • ISBN 978 90 5625 356 1 
  • Omvang 704 blz. + 32 blz. illustraties. 
  • Formaat 16 x 24 cm. 
  • Uitvoering genaaid-gebrocheerd, met flappen 
  • NUR 694 
  • Prijs €15,00 
Bestellen
Klanten die deze titel bestelden, bestelden ook
Dom Amandus Prick, een sprekende trappist
Wim Rhebergen
Dom Amandus Prick, een sprekende trappist
Soberheid als ideaal en als noodzaak
Marcel Becker & Theo Wobbes [red.]
Soberheid als ideaal en als noodzaak
Aan plaatsen gehecht
Ellen Brok, Jan Jacobs, Lodewijk Winkeler, Albert van der Zeijden (red.)
Aan plaatsen gehecht
Notificeren
Breng iemand anders op de hoogte van dit product